فقاهت (اجتهاد   فقه   فقه اهل بیت   تفقه

آیا جمله ی مشتمل بر «إنّما» مفهوم حصر دارد یا خیر؟

قبل از ذکر تطبیقات، یادآوری این مطلب ضروری است که بین «إلاّ» و «إنّما» تفاوتی هست و آن اینکه حکم محصورٌ فیه در «إلاّ» از مفهوم استفاده می­شود و حکم محصور از منطوق، ولی در «إنّما» برعکس است. مثلاً در جمله ی «إنّما القائمُ زیدٌ» اینکه زید قائم است، از منطوق آن استفاده می­شود و اینکه غیر زید قائم نیست، از مفهوم آن بدست می­آید.

1 - عن محمّد بن مسلم عن أبی جعفر (علیه السّلام): «إنّما الطّلاق ... أن یقول: أنتِ طالقٌ»[1] شهیدثانی در بحث وقوع طلاق به صیغه­هایی چون «خلیّة و بریّة» مفهوم حصر در این روایت را مطرح می­کند.[2]

2 – وحید بهبهانی در بحث عدم صحّت وضوء با آب مضاف می­فرماید: «و مفهوم الحصر فی مضمرة أبی بصیر لمّا سأله عن الوضوء باللّبن؟ قال: «لا، إنّما هو الماء و الصّعید»[3] و هو من أقوی المفاهیم.[4]

3 – عن خالد بن نجیح عن أبی عبدالله (علیه السّلام): «إنّما یُحلّل الکلام و یُحرّم الکلام»[5] شیخ أنصاری در ذیل روایت می­فرماید: «تمسّک به فی باب المعاطاة تارةً علی عدم إفادة المعاطاة إباحة التصرّف و أخری علی عدم إفادتها اللّزوم».[6]