فقاهت (اجتهاد   فقه   فقه اهل بیت   تفقه

تقدیم چیزی که حقّ آن، تأخیر است مفید حصر هست یا خیر؟ مثل تقدیم خبر بر مبتدا و تقدیم مفعول بر فعل.

1-آیت الله سیّد مهدی خلخالی در بحث اینکه خمس حقّ وحدانی است یا خیر می­فرماید: «و أمّا تقدیم الخبر فی قوله تعالی: «لله خُمسه»[1] فهو وإن کان دالّاً علی الحصر إلاّ انّه یفید الحصر المطلق لولا العطف و معه یکون الحصر إضافیّاً لا محالة».[2]

2– سیّد أعرج عمیدی در بحث حدث قبل از سلام نماز می­فرماید: «إحتجّ السیّد المرتضی بما روی عن أمیرالمؤمنین (علیه السّلام) أنّ النبیّ (صلّی الله علیه وآله) قال: «مفتاح الصّلوة الطّهور و تحریمها التّکبیر و تحلیلها التّسلیم».^[3] و تقدیم الخبر یقتضی إنحصاره فی المبتدأ و مفهوم الحصر حجّة فلا یقع التّحلیل بغیره».[4]

3 – آیت الله میلانی در بحث اینکه به مال ارثی خمس تعلّق می­گیرد یا نه می­فرماید: «صحیحة علیّ بن مهزیار عن أبی جعفر (علیه السّلام): «فأمّا الغنائم و الفوائد فهی واجبة علیهم فی کلّ عام... فالغنائم و الفوائد یرحمک الله فهی الغنیمة یغنمها المرء و الفائدة یفیدها... والمیراث...».[5] ومفاد الصحیحة بمقتضی تقدیم ما حقّه التأخیر هو الحصر فی ذلک».[6]

4 - «عن إسماعیل الجعفی و معمر بن یحیی بن سام و محمّد بن مسلم و زرارة قالوا: سمِعنا أبا جعفر (علیه السّلام) یقول: التّقیّة فی کلّ شیء یضطرّ إلیه إبن آدم فقد أحلّه الله له».[7] آیت الله خوئی تقیّه را مختصّ به صورت اضطرار کرده و می­فرماید: «مِن جهة أنّ تقدیم ما حقّه التأخیر یفید حصر المُسند فی المُسند إلیه فیستفاد منها عدم مشروعیّة التّقیّة فی غیر موارد الضّرورة».[8]

5 - «عن الحلبی عن أبی عبدالله (علیه السّلام): .... فإنّ رسول الله (صلّی الله علیه و آله) قال: الولد للفراش و لِلعاهر الحجر».[9] آیت الله حرم پناهی راجع به این روایت دو احتمال را مطرح می­کند و در احتمال دوم می­نویسد: «إنّه لا نصیب له إلاّ الرّمی بالأحجار بناءاً علی أنّ تقدیم ما حقّه التّأخیر یفید الحصر».[10]