مستقلاّت عقلیّه. مراد از مستقلّات عقلیّه، قضایای عقلیّه ای است که به واسطه ی عقل عملی درک می شود و در طریق استنباط حکم شرعی قرار می گیرد، بدون اینکه نیازی به ضمیمه کردن مقدّمه ی شرعیه داشته باشد.

1– آیت الله کشمیری می­فرماید: «الظّاهر انّ المناط فی حرمة الغناء إنّما هو نفس الغناء المشتمل علی اللّهو لا خصوص اللّهو وإن کان اللّهو سبباً من أسباب تحریمه وإلاّ لزم أن تکون أدلّة الغناء مع کثرتها لغواً لکون حرمة اللّهو من المُستقلاّت العقلیّة.»[1]

2– میرزا حبیب الله رشتی می­فرماید: «إنّ وجوب القضاء وفصل الخصومات ورفع المنازعات من المستقلاّت العقلیّة الّتی یستقلّ بها العقل بعد حکمه بوجوب بقاء النّظام.»[2]

3– مرحوم نجم آبادی می­فرماید: «وبالجملة فتصیر التّوبة من المستقلاّت العقلیّة لا من قبیل الصّدق الّذی قابلٌ لأن یتعلّق به التّکلیف المولوی.»[3]

4– محقّق همدانی در بحث إشتراط إباحه مکان در صحّت نماز از مرحوم نراقی کلامی را نقل می­کند که می­فرماید: «قال: یشترط فی مکان المصلّی الإباحة فتحرم الصلاة فی ملک الغیر بغیر إذنه بالإجماع المقطوع به لأنّها تصرّفٌ وهو فی ملک الغیر بغیر إذنه غیر جائز بإتّفاق جمیع الأدیان والملل.»[4] سپس ایشان می­فرماید: «أقول: کونه إتّفاقیّاً فی جمیع الأدیان والملل یکشف عن کونه من المستقلاّت العقلیّة الّتی یلتزم بها کافّة العقلاء بل هو فی حدّ ذاته من ضروریّات العقل.»[5]